Nie kłóć się. Nie komentuj wypowiedzi innych. Słuchaj. To zasady dialogu publicznego prowadzonego metodą wypracowaną przez Nansen Center for Peace and Dialogue, którą ta norweska organizacja pracuje na całym świecie już od czterdziestu lat.
Doświadczyliśmy jej w Palczewie pod Warką w dniach 18-22 września 2023 r.
W warsztatach z facylitacji dialogów publicznych i analizy konfliktu prowadzonych przez Christiane Seehausen, trenerkę Centrum Nansena, wzięło udział siedemnaście osób. Obok przewodniczek i przewodników dialogu projektu “Jak rozmawiać””, także trzy osoby pracujące ze swoimi społecznościami w Norwegii – z Kongsberg oraz Asker.
Christiane dzieliła się z nami nie tylko zasadami prowadzenia dialogu publicznego – takiego, na który mogą przyjść wszyscy zainteresowani mieszkańcy i mieszkanki a limitem jest wielkość pomieszczenia, w którym się odbywa. Pokazała nam również, na czym polega transformacja konfliktu metodą dialogu – w jaki sposób zrozumieć konflikt, zaprosić strony do rozmowy, prowadzić ją. – Zaproszenie ludzi, zdobycie ich zaufania jest najtrudniejsze – podkreślała.
Gros czasu pracy polegało na facylitacji wybranych na potrzeby treningu konfliktów oraz tematów dialogu. Była to świetna okazja, by – poza wartością szkoleniową – rzeczywiście porozmawiać na ważne społecznie tematy, poznać się lepiej, wymienić doświadczenia polsko-norweskie.
Po co facylitować rozmowę, gdy społeczność doświadcza konfliktu? Wcale nie po to, by rozwiązać konflikt – to nie jest odpowiedzialność osoby facylitującej czy wspierającej ją osoby kofacylitującej. Jego odpowiedzialnością jest stworzenie przestrzeni, by osoby uczestniczące w rozmowie lepiej się poznały i zrozumiały swoje stanowiska. Za ewentualne porozumienie odpowiadają już osoby uczestniczące w rozmowie. Jeśli chcą odejść od tematu spotkania, mają do tego prawo. Osoba facylitująca podąża za nimi i zadaje pytania pogłębiające.
Odpowiedzialność osoby facylitującej dialogi publiczne jest podobna. Tu też pracuje ona najczęściej w parze z facylitatorem/facylitatorką a jej narzędziem są pytania pogłębiające. Nie komentuj. Słuchaj, myśl, pytaj. Dziel się swoją perspektywą – to ideał osoby uczestniczącej, do którego dążą. Bardzo często jednak podczas rozmowy tylko jej fragmenty spełniają te zasady, można je nazwać dialogiem. Reszta czasu to dyskusje.
Te zasady są nowe i trudne dla ludzi, nie jesteśmy przyzwyczajeni do takiego rozmawiania – mówi Christiane Seehausen.
Odbiór szkolenia pokazał, że było wartościowe i potrzebne. Osoby w nim uczestniczące deklarowały, że będą próbować przenieść nowe doświadczenia na pracę w swoich miejscowościach. Metoda Nansen Center okazała się dla nas na tyle ważna i cenna, że myślimy już o tym, jak stworzyć osobom uczestniczącym w projektach Fundacji kolejne możliwości rozwoju w niej.
